Dolen i brif wefan Llyfrgell Genedlaethol Cymru Fersiwn i'w argraffuE N G L I S H
Ychwanegu hwn at Fy AlbwmYchwanegu hwn
at Fy Albwm


Cliciwch i weld map mwy

Cafwyd hyd i'r rhain wrth chwilio'n ddiweddar:

Canolfan Madog
Moriah
ffermio
Paddy's Run
mordaith

Hafan > Pobl > Benjamin W. Chidlaw

Benjamin Chidlaw (1811-1892)


CHIDLAW, BENJAMIN WILLIAM (1811-92); g. yn y Bala 14 Gorffennaf 1811, ei rieni'n aelodau blaenllaw yng nghapel Annibynwyr y dref honno. Ymfudodd y teulu i Unol Daleithiau America yn 1821, gan ymsefydlu yn Delaware. Treuliodd y mab dair blynedd ym mhrifysgol Miami. Trwyddedwyd ef i bregethu, Ebrill 1835, a'i ordeinio 1836 i weinyddu ar eglwys Annibynnol yn Paddy's Run, Ohio. Yn 1844 aeth yn weinidog ar eglwys Bresbyteraidd yn Cleves a'r cylch, eithr torrodd ei gysylltiad â'r eglwys a'r ardal honno er mwyn rhoddi ei holl amser i swydd newydd, sef cenhadwr cyntaf yr 'American Sunday School Union'. Gwnaeth waith cenhadol yn y gwersylloedd yn ne Ohio, lle yr addysgid milwyr yn 1861, ac, ychydig yn ddiweddarach, cafodd swydd caplan gyda'r '39th Ohio Volunteers Infantry,' eithr ni chaniataodd ei iechyd iddo gadw'r swydd yn hwy na blwyddyn.

Yn ystod tymor ei wasanaeth - 56 mlynedd - gyda'r 'Sunday School Union' llwyddodd i sefydlu cymaint o ysgolion Sul nes y cyfrifid ef o'r flwyddyn 1855 ymlaen yn hyrwyddwr pennaf ysgolion o'r fath. Ar ei ymweliad â Chymru bu'n pregethu ac yn efengyleiddio'n ddiwyd; adroddir i 250 o bobl ddyfod i broffesu cred yng Nghrist ar ôl iddo bregethu unwaith yn Llanuwchllyn yn 1839. Pan oedd yn anterth ei ddydd fe'i cyfrifid yn siaradwr cyhoeddus heb ei ail. Cyhoeddodd History of Paddy's Run, Yr American, Golwg ar Dalaith Ohio, Hanes Sefydliadau Cymraeg yr America, Cyfarwyddiadau i Ymfudwyr, The Story of My Life, etc.

Bu farw'n sydyn, yn Nolgellau, 14 Gorffennaf 1892, ar ddydd ei ben blwydd, a dygwyd ei gorff i Cleves, Ohio, i'w gladdu ym mynwent Berea.
The Cambrian (Utica), xiii; Yr American, 1840.
R.O.

Allan o: Syr John Edward Lloyd, R.T. Jenkins, Syr William Llewelyn Davies (goln.), Y Bywgraffiadur Hyd Cymreig hyd 1940 (Llundain, 1953), tt.69-70.


Llyfryddiaeth gyffredinol

Cyhoeddiadau
dogfen oB. W. Chidlaw, Yr American: yr hwn sydd yn cynnwys nodau ar daith o Ddyffryn Ohio i Gymru, golwg ar dalaeth Ohio, hanes sefydliadau Cymreig yn America, cyfarwyddiadau i ymofynwyr cyn y daith, ar y daith, ac yn y wlad (Llanfair, 1839)
Cyfieithwyd 2il argraffiad Yr American (1840) i'r Saesneg gan Morris Owen Evans yn Quarterly Publication of the Historical and Philosophical Society of Ohio; Cyfrol VI, Rhif 1).

Benjamin W. Chidlaw, The Story of My Life (Philadelphia, 1890).

Erthyglau
Y Parch. B. W. Chidlaw, 'Historical Sketch of Paddy's Run, Butler County, O', (mewn dwy ran), The Cambrian, Cyfrol I, Rhif 2 (Mawrth/Ebrill 1880), tt. 39-45; Rhif 3 (Mai/Mehefin 1880), tt. 77-86.

Y Parch. B. W. Chidlaw, 'The Welsh Pioneers in the Miami Valley', The Cambrian, Cyfrol IV, Rhif 9 (Medi 1884), tt. 248-251.

Y Parch. B. W. Chidlaw, 'Paddy's Run Congregational Church (Butler County, Ohio)', The Cambrian, Cyfrol II, Rhif 6 (Tachwedd/Rhagfyr 1882), tt. 265-268.

Y Parch. B. W. Chidlaw, 'The First Funeral in Gomer, O.', The Cambrian, Cyf. II, Rhif 6 (Tachwedd/Rhagfyr 1882), tt. 271-72.

Y Parch. B. W. Chidlaw, 'Radnor Township, Delaware Co., O.', The Cambrian, Cyfrol I, Rhif 5, tt. 173-181.

W. H. Irwin a'r Parch. S. D. Crothers, Centennial Historical Sketches of Greenfield and Vicinity, July 4, 1876 (Greenfield : Ohio, 1876). Mae'n cynnwys 'An Historical Sketch of Paddy's Run, Butler County, Ohio' gan y Parch. B. W. Chidlaw.

Llawysgrifau a ddigidwyd
NLW 13196D: J. M. Howel 8. Llythyrau at 'S.R.' yn cynnwys:
dogfen oLlythyr dyddiedig 2 Gorffennaf 1841 gan y Parch. B. W. Chidlaw yn cofnodi marwolaeth ei wraig a marwolaethau eraill yn ardal Paddy's Run (Cymraeg; cyfieithiad Saesneg ar gael);
dogfen oLlythyr dyddiedig 20 Medi 1841 gan y Parch. B. W. Chidlaw o Paddy's Run (Saesneg);
dogfen oLlythyr dyddiedig 28 Chwefror 1848 gan y Parch. B. W. Chidlaw (Saesneg).

Clipiau Sain
Bu Beti George yn holi Dr Anne Kelly Knowles ar "Beti a'i Phobol" (12 Mawrth 2006). Cliciwch ar y ddolen i'w chlywed yn trafod Benjamin Chidlaw a'i lawlyfr i ymfudwyr, sef Yr American.

loudspeaker icon Clip 1 (Trwy ganiatâd BBC Radio Cymru)
Gweinyddu