Dolen i brif wefan Llyfrgell Genedlaethol Cymru Fersiwn i'w argraffuE N G L I S H
Ychwanegu hwn at Fy AlbwmYchwanegu hwn
at Fy Albwm


Cliciwch i weld map mwy

Cafwyd hyd i'r rhain wrth chwilio'n ddiweddar:

Delaware
Welsh Hills
mordaith
brics
rheilfordd

Hafan > Pigion > NLW 2600E - Llythyrau Humphrey a Sarah Roberts

NLW 2600E: Llythyrau Humphrey a Sarah Roberts


5ed Marchoglu Ohio, Cwmni I (Trwy ganiatâd J David Petruzzi)

5ed Marchoglu Ohio, Cwmni I
(Trwy ganiatâd J David Petruzzi)

Mae NLW 2600E yn cynnwys 5 o'r llythyrau a anfonodd Humphrey a Sarah Roberts at eu teulu yng Nghymru rhwng 1856 ac 1864. Ymfudwyr o ardal Brymbo yng ngogledd ddwyrain Cymru oedden nhw ond erbyn pumdegau'r bedwaredd ganrif ar bymtheg roedden nhw a'u plant wedi ymgartrefu yn Nhrefgordd Madison, Sir Jackson, ac i bob golwg roedden nhw'n byw yn weddol gysurus yno. Ceir sawl adroddiad yn y llythyrau am y cynaeafau, y prisiau a geid am wenith ac ŷd a'r stoc ar y fferm ac nid oes rhyfedd eu bod yn dweud eu bod am aros yn y wlad newydd:
dogfen o"... yr ydym yn meddwl ein bod wedi enill ein plwyf yma yn awr, ac mae yn debyg mae yma y byddwn ni am weddill ein hoes."


Nodir bod un o'u meibion - William - yn gweithio mewn ffwrnais yn Tennessee tra bod eu mab arall - Benjamin - yn chwilio am waith dros y gaeaf ond câi drafferth oherwydd bod y gweithfeydd haearn drwy'r wlad yn rhoi'r gorau i weithio bron â bod drwy'r gaeaf.

Er bod llawer iawn o Gymry yn byw yn Sir Jackson yn ystod y cyfnod hwn, ymddengys na throsglwyddodd Humphrey a Sarah Roberts yr iaith Gymraeg i'w plant. Ar ddiwedd y llythyr a anfonwyd yn 1863, nodir mai Ann, eu merch, oedd yn gyfrifol am anfon y llythyr Saesneg at y teulu yng Nghymru a'i bod hi'n disgwyl llythyr Saesneg yn ôl gan ei chefndryd. dogfen o"Nid iw ein plant", meddai Humphrey a Sarah, dogfen o"yn gally siarad Cymraeg".

"... mae cwmwl Dû iawn yn crogi ûwch ben ein gwlad yn bresenol, ac nid oes neb yn gwybod beth fydd y canlyniad ond Dûw eu hŷn, nid all ûn amgyffred dynol ddychmygu, pa fodd y dybenir y terfysg ond y mae lle i ofni y bydd afonydd o waed dynol yn llifo, hyd feysŷdd ffrwythlawn a (chûnt) clodfawr America cyn yr Adferir heddwch oherwydd ffyrnigrwydd a gelyniaeth sûdd rhwng y ddwy blaid at ei gilidd."
dogfen oNLW 2600E

Y digwyddiad a newidiodd fywydau'r teulu'n llwyr ac a drodd y wlad gyfan wyneb i waered wrth gwrs oedd Rhyfel Cartref yr Unol Daleithiau. Ceir cofnod o'r anhrefn, y tywallt gwaed, a'r dioddef a chyfeirir yn y llythyrau at frwydrau megis brwydr Port Gibson, brwydr Champion Hill a dogfen obrwydr Buffington Island, Ohio.

Ymunodd meibion Humphrey a Sarah Roberts â'r fyddin ym 1861. Ymunodd Benjamin â 18fed Gatrawd Ohio yn gyntaf ac ymunodd William â 22ain Gatrawd Ohio. Erbyn 1863 roedd Benjamin yn is-lifftenant Cwmni C, 56ain Gatrawd Ohio ac roedd William yn yr un cwmni, yn gyfrifol am gario baner y gatrawd.


dogfen oLlythyr dyddiedig 21 Chwefror 1856 (Cymraeg a Saesneg; cyfieithiad Saesneg) >>

dogfen oLlythyr dyddiedig 27 Mai 1858 (Cymraeg; cyfieithiad Saesneg) >>

dogfen oLlythyr dyddiedig 27 Mehefin 1861 (Cymraeg; cyfieithiad Saesneg) >>

dogfen oLlythyr dyddiedig 8 Chwefror 1863 (Cymraeg; cyfieithiad Saesneg) >>

dogfen oLlythyr dyddiedig 11 Mai 1864 (Cymraeg; cyfieithiad Saesneg) >>



Gweinyddu